فيروز ميرزا بن عباس ميرزا فرمانفرما

مقدمه 19

نامه هاى حكومتى فيروز ميرزا فرمانفرما ( فارسى )

واقع قائم مقام خود كرد . شاه طى اين سفر كه شش ماه به طول انجاميد ، ابتدا به قم عزيمت نمود « 1 » و سپس به شهرهاى محلات ، همدان ، سنندج ، سلطانيه و تبريز رفته و پس از اقامت چند هفته‌اى در باغ شمال تبريز از راه هشترود ، ميانه ، خمسه و قزوين بازگشت و در ربيع الاول 1276 وارد تهران شد . عملكرد فيروز ميرزا در غياب شاه مورد رضايت او واقع شد . خورموجى مىنويسد : « . . . چون در اين مدت كه كوكب فيروزى كوكب همايون تشريف فرماى ساحت عراق و خمسه آذربايجان مىبودند ، خدمات شايان از اميرزاده نصرت الدوله به عرصه ظهور رسيده بود . . . به اعطاى يك قطعه نشان تمثال بىمثال مكلل به الماس و يك ثوب قباى ترمه تن‌پوش مبارك سرافراز و قرين افتخار و اعزاز آمد . » « 2 » بدنبال آن علاوه بر سمت‌هايى كه داشت به عضويت شوراى دولتى كه در اين سال به دستور ناصر الدين شاه تشكيل شده بود انتخاب گرديد . در سال 1277 ق در تهران قحطى روى داد و نان ناياب شد . همزمان با آن بروز و با و مرگ و مير ناشى از آن مردم را وحشت‌زده نمود . مردم نانوايىها را غارت كردند و به مامورين دولتى هجوم آوردند . « به دستور شاه ، علما و اعيان شهر در خانه نصرت الدوله اجلاس كردند و امر خبازها به آقا مهدى ملك التجار واگذار شد . » « 3 » در همين سال ميرزا موسى تفرشى كه سالها وزارت حاكم دار الخلافه را عهده‌دار بود و چندى قبل در اثر بروز اختلاف بين او و فيروز ميرزا از اين شغل معاف شده بود ، مجددا به سمت مزبور منصوب گرديد . حكومت فيروز ميرزا در دار الخلافه چندان طولانى نبود . در همين سال از آن سمت معاف و بجاى او كامران ميرزا پسر سوم ناصر الدين شاه در سن شش سالگى به وزارت و پيشكارى پاشا خان امين الملك به حكومت تهران منصوب شد . حكومت اراك و ملاير همچنان به عهده فيروز ميرزا بود و فرماندهى قواى نظامى آن حدود نيز به او محول گرديد .

--> ( 1 ) . عبد اللّه مستوفى ، شرح زندگانى من يا تاريخ اجتماعى و ادارى دوره قاجاريه . ( تهران ، انتشارات زوار ، ج 1 ، ج 3 ، 1371 ) ص 91 . ( 2 ) . ر . ك . محمد جعفر خورموجى ، همان ، ص 254 . نيز ر . ك . اعتماد السلطنه ، مراة البلدان ، ج 2 و 3 ، ص 1339 . ( 3 ) . اسماعيل نواب صفا ، شرح‌حال فرهاد ميرزا معتمد الدوله ، ( تهران ، انتشارات زوار ، ج اول ، چ اول ، 1366 ) ص 243 .